Het ‘Westhoekoverleg’, een streekoverleg waar alle Westhoekburgemeesters op regelmatige basis aan deelnemen, gaf op 25 augustus 2021 een negatief advies over de oprichting van een mogelijk Landschapspark of Nationaal Park in de Westhoek. Meteen vergooien onze burgervaders en -moeders één van de belangrijkste (laatste?) kansen om een stroomversnelling op gang te brengen in de doelgerichte ontwikkeling van zachte recreatie & toerisme in de Westhoek via een opwaardering van onze landschappen, cultuurhistorische sites, groene ruimtes en natuurgebieden. En meteen dus om de lokale economie die gebaseerd is op (onder meer) het cultuurtoerisme, de unieke kwaliteiten van landschap en natuur, en de enorme historische waarden in de Westhoek, nieuwe zuurstof en impulsen te geven.

Negatieve minderheid overroept meerderheid

Een minderheid van steden en gemeentes in onze regio stelde zich zo negatief op, dat er blijkbaar zelfs geen moeite gedaan zal worden om een ernstige dossiervorming op te starten. Mits groen licht van het burgemeesteroverleg zou er dit najaar een basisvoorstel worden ingediend om in de loop van 2022 verder uit te zoeken hoe, wat en waar er in de ruime Westhoek, van de kustpolders tot de heuvelstreek, een zinvolle invulling als landschapspark kan slagen.
Het moet gezegd: 11 van de 17 Westhoekgemeenten staan neutraal tot positief tegenover de oprichting van een landschapspark. Dat is toch een ruime meerderheid binnen ons werkingsgebied. Slechts 3 gemeenten spraken zich uitgesproken negatief uit, terwijl 3 andere genuanceerd negatief blijven. Toch wel merkwaardig dat de negatieve instelling van een minderheid (6 op de 17) het dan lijkt te halen op de positieve tot gematigde houding van een meerderheid. Erg democratisch lijkt het allemaal niet …

Voortrekkers in die negatieve stemmingmakerij zijn de burgemeesters van Alveringem, Diksmuide en Ieper. Ook de burgemeester van Heuvelland stelde zich eerder negatief op. Nochtans is precies Heuvelland één van de Westhoekgemeenten waar de kwaliteit en aantrekkingskracht van landschap en natuur de onbetwiste gangmaker is voor de lokale economie, via groen toerisme en zachte recreatie. Moeilijk te begrijpen en wars van elke logica! Enige fierheid op de eigen regio en haar vele unieke waarden, die nog verder te ontwikkelen zijn, ware hier wel op zijn plaats geweest.

Verbinden, afstemmen, overleggen, stimuleren …

Vanaf het begin dat de Vlaamse Regering het voorstel voor de oprichting van Landschapsparken of Nationale Parken lanceerde, was Natuurpunt De Bron vzw voorstander en pleitbezorger. We waren en blijven van mening dat de tijd rijp is voor een nieuwe stap, een stap naar het verbinden van de natuurgebieden binnen onze prachtige landschappen, naar het afstemmen van het beleid, het beheer en de werking rond deze gebieden, en dat binnen het ruime kader van de hele streekontwikkeling. Tijd ook voor de lokale besturen om hierrond nog beter samen te werken met de Vlaamse overheid, de provincie en alle andere actoren binnen de streek.
Het Nationaal Park Hoge Kempen in Limburg bewijst overduidelijk dat dit instrument bijzonder goed werkt én economisch onmiskenbaar loont: iedere euro die in het Nationaal Park werd geïnvesteerd, bracht, uitgedrukt in harde economische cijfers, 10 keer meer op! Men legt niks op maar men investeert, stimuleert, organiseert overleg en samenwerking, wat resulteert in opwaardering en nieuwe impulsen binnen en met de streek. Natuur, recreatie, tewerkstelling, welzijn en gezondheid, en nog zoveel meer maatschappelijke belangen varen er wel bij.

Verkwanselt de Westhoek deze unieke kans?

De voorbije maanden werd in de Westhoek een proces opgestart om met alle mogelijke streekactoren hierover in gesprek te gaan. Door de negatieve houding van een handvol Westhoekgemeenten tijdens het overleg van maandag 25 augustus jl. kreeg onze hoop voor een nieuwe, hedendaagse streekontwikkeling een meer dan flinke deuk. En meteen verkwanselt het lokale beleid een unieke kans om de vele mooie, positieve ontwikkelingen van de voorbije 30 jaar via een stroomversnelling naar een breed gedragen hoger maatschappelijk én economisch rendabel niveau te tillen.
Beseffen onze burgemeesters die hiervoor verantwoordelijk zijn dat ze hierdoor een enorm potentieel aan financiële middelen en inzet van deskundigen, dat gepaard gaat met de inrichting en de werking van een goed uitgebouwd landschapspark, opnieuw naar de provincies Limburg, Brabant en Antwerpen laten wegvloeien? Wie plaatst er dan een ‘stolp op de ontwikkeling van onze streek’, zoals sommigen de oprichting van een Landschapspark schamper durven te benoemen?

In naam van alle goedmenende Westhoekers durven wij vanuit Natuurpunt De Bron vzw toch nog te hopen dat deze zwaar gemiste kans alsnog kan herbekeken worden.
Wij blijven bereid tot overleg! Tegen beter weten in?

Het bestuur van Natuurpunt De Bron vzw

De burgemeester van Diksmuide wil geen Landschapspark in de Westhoek! Nochtans is dit een unieke opportuniteit om onze regio internationale uitstraling te geven waar iedereen, en niet in het minst de landbouw beter van wordt. Onbegrijpelijk!
Vlaanderen komt met maar liefst 12 miljoen euro over de brug en met een erkenning als Landschapspark staat de deur naar bijkomende Europese subsidies breed open.  Zelf de provincie ziet hier een mooie opportuniteit en kwam alvast eens polshoogte nemen tijdens het Westhoekoverleg. Ja, ze hebben het in Brugge ook begrepen.  Maar onze burgemeester zegt: “nee, dank u wel…”. De burgemeester heeft schrik dat de Westhoek onder een stolp terecht komt, een soort van Bokrijk zal worden… Oei, oei,…

Maar net het omgekeerde is waar! Deze kans niet grijpen is de Westhoek onder een stolp plaatsen! Hiermee dient de Burgemeester in de eerste plaats de stoffige en muf ruikende ideeën van de Boerenbond. In Vlaanderen, de Westhoek en Diksmuide begrijpen steeds meer landbouwers dat een duurzame landbouw de enige toekomst is. Dat landbouwers als landschapsbouwers een mooie toekomst hebben.
Eén van de primaire doelstellingen van een Landschapspark is: “ruimte geven aan recreatie, natuur, landbouw, wonen, bedrijvigheid en toerisme vanuit een integrale visie en binnen een breed samenwerkingsverband”. U leest het goed, ook landbouw staat in deze zin! Wat de burgemeester stoort is blijkbaar “een integrale visie” en “binnen een breed samenwerkingsverband”  hiermee zegt de burgemeester onomwonden: “ik wil mijn goesting blijven doen zonder ook maar even rekening te moeten houden met een ander”.
Het Nationaal Park de hoge Kempen en ook het park de Hoge Venen, waar we allemaal zo graag op vakantie gaan, leert ons dat een internationale erkenning een enorme boost zal geven aan de regio. Dat economie, toerisme en landbouw er stevig op vooruit gaan.
Een integrale visie zal de landbouw, natuur, toerisme en economie versterken. Het versterkt onze identiteit, het maakt ons fiere en trotse Westhoekers.

Het is hoog tijd voor een nieuwe en toekomstgerichte stap mevrouw de burgemeester!

Gert Maertens
Raadslid voor Groen Diksmuide

In uw bijdrage “Diksmuidse schepen duwt op pauzeknop voor gescheiden rioleringsstelsels” van 28 juni waarin u schepen Deprez citeerde, zou ik graag wijzen op volgende fout : “Maar bij een gescheiden rioleringsstelsel zorgen de overstorten er volgens schepen Deprez wel voor dat zo onverdund afvalwater in de waterlopen terecht komt.”

Dit gaat net in tegen het principe van gescheiden rioleringsstelsels. Het is bij gemengde rioleringsstelsels dat er overstorten worden geplaatst zodat wanneer het te hard regent, het teveel aan water gecontroleerd afgevoerd kan worden, weliswaar met bijkomend vervuiling voor de natuur.
Bij gescheiden rioleringsstelsels worden normaal geen overstorten voorzien.
Wat wel kan gebeuren bij het gescheiden stelsel is dat afvalstoffen die op de openbare weg belanden, of producten die in de rioolslikkers gegoten worden, in de waterlopen terechtkomen omdat deze slikkers enkel bedoeld zijn voor regenwater.
Met name na langere droge periodes kan dit een probleem vormen omdat er dan een opeenstapeling (o.a. op de openbare weg) is van vervuilende producten.
Hiervoor bestaan ondertussen ook al oplossingen, zoals bv. het opvangen van het eerste regenwater bij neerslag. Dit type stelstel wordt dan een verbeterd gescheiden rioleringsstelsel genoemd.
Bijgevolg zou de schepen in kwestie in dat geval misschien net beter het gaspedaal induwen.

Met vriendelijke groet

Joppe Debo

Wij zijn verheugd dat onze Schepen van Milieu de voorstellen uit onze “open brief” d.d. 04/12/20,  genegen is.   Met uitbreiding van de bestaande bosjes in de Betoosterse broeken kan men inderdaad een mooi bos -en wandelgebied creëren. Bovendien wordt dit met de aanleg van waterbuffers en moerassen tevens onderdeel van een nieuw gevariëerd natuurgebied van 60 Ha.
Hiermee creëert men een groene zone aan de rand van Esen, de grootste deelgemeente van Diksmuide. Via de groene corridor van de Handzamevaart en de Boterdijk is het gebied tevens vlot en veilig bereikbaar vanuit Diksmuide. Ook de aanleg van de voorziene fietspaden F35 en het fietspad Esen-Vladslo zullen in het gebied geïntegreerd kunnen worden en bijdragen tot een goede ontsluiting.  Dit is van belang want de klimaatverandering en corona hebben ervoor gezorgd dat de bevolking een grotere behoefte heeft om in de natuur verkoeling en ontspanning te zoeken.  Gelukkig worden we “nog” niet geconfronteerd met Canadese toestanden, maar hieruit blijkt dat een waterrijk en schaduwrijk gebied aan de stadsrand noodzakelijk zal worden. Ook de poll van HLN van 12/12/20 was heel duidelijk: 55% van de Diksmuidse bevolking wil meer bos!
Net zoals de bosjes in de Ijzervallei, zou een beperkte bebossing in dit gebied ook bijdragen tot een grotere biodiversiteit, en zal er nestgelegenheid mogelijk zijn voor de verschillende reigersoorten, misschien ook voor de ooievaar die er frequent op bezoek komt.
Wij zijn echter ook teleurgesteld dat onze Schepen van Milieu zich laat ontmoedigen door de adviezen van ANB!  Gezien de Handzamevallei een valleigebied is dat in NIET- herbevestigd agrarisch gebied gelegen is, is bebossing steeds mogelijk, en kan men zelfs aanspraak maken op subsidies.  De adviezen van ANB zijn louter informatief en niet bindend.  Dit werd trouwens in een vorig artikel duidelijk gemaakt.
De taak van het Agentschap voor Natuur en Bos is natuur creëren en beschermen door het doen naleven van Europese en Vlaamse richtlijnen, wetten en decreten.  De intentie om de weidevogels te beschermen juichen wij dan ook toe.
Maar we kunnen echter niet voorbij aan de algemene teloorgang van de Handzamevallei. Deze teloorgang nam reeds een aanvang in 1963 met de drooglegging van de vallei via de pompgemalen in de Vladslostraat en de Werkenstraat in Zarren. Sedert 1993 werken deze pompen automatisch.  Het winterpeil werd door het Polderbestuur toen vastgesteld op 2m80 TAW en ondanks de klimaatverandering en aanbevelingen van wetenschappers wordt dit peil nog steeds gehandhaafd!  Bij een recent bezoek aan de Westhoek door Groen parlementslid Mieke Schauvliege werd vastgesteld dat dit extreem laag peil zelfs in de zomer aangehouden wordt. In de Gemeenteraad van april 2021 beweerde de Schepen van Landbouw nochtans dat de waterpeilen in het kader van de droogte reeds aangepast zijn. De Gemeenteraad werd hier dus bedrogen.
Deze ingrepen in de waterhuishouding zijn enkel ten voordele van de landbouw en gebeurden zonder vergunning, zonder milieu-effectenrapport en zonder tussenkomst van Departement Leefmilieu of ANB . De drooglegging spreidde het bed voor de industriële landbouw en maakt het intensief bemaaien van de broeken reeds mogelijk vanaf begin april. De gevolgen voor de natuur en de weidevogels zijn dan ook desastreus.
De Handzamevallei is ongeveer 1200 Ha groot en sedert 1998 volledig Europees vogelrichtlijngebied.  Het is dus de taak van het ANB om deze richtlijnen op te volgen zodat de habitats en de rust van de weidevogels  gevrijwaard worden.  Deze taak zou zich bovendien niet mogen beperken tot de eigendommen van ANB die amper 123 Ha bedragen.
Dit betekent o.a. maaiverbod tot 15 juni en een drastische verhoging van de waterpeilen.   In het jongste Beheerplan Ijzer -en Handzamevallei van ANB dd. van 2014 lezen we echter met ongeloof dat de peilverhoging voorzien is voor de periode 2033-2040! De wulpen en grutto’s zullen dus nog enig geduld moeten oefenen.
Ondertussen zijn al 300 Ha gescheurd, en zijn de overige natte drasweiden die belangrijk zijn voor weidevogels, en andere water minnende fauna en flora, opgedroogd.  Door het intensief maaibeheer komen de weidevogels niet meer tot broeden.  Een bruine kiekendief deed dit jaar 3 pogingen op 3 verschillende plaatsen om een nest te bouwen, maar telkens werd zijn nest nog voor het broeden weggemaaid, éénmaal zelfs ’s nachts.
Op vraag van Groen parlementslid M. Schauvliege antwoordde Minister Demir dat de waterpeilen in de Handzamevallei zullen hersteld worden zodat het gebied zijn functie als waterbuffer opnieuw kan opnemen. Deze ingrepen zullen kaderen in het Blue-deal -actieplan en in het droogteplan van de Provincie.  Het geduld van de weidevogels zou dus beloond moeten worden…
Aan het ANB vragen wij om de paardenbril eens af te zetten zodat men de echte problemen in het vizier krijgt.  Niet eksters of kraaien, maar de gigantische maaimachines en de droogte zijn predatoren van weidevogels.  Bovendien zal een bebost gebied van 60 Ha geen invloed hebben in een valleigebied dat 1200 Ha. groot is.  Misschien wordt het ook eens tijd om een nieuw beheerplan op te maken dat aangepast is aan de klimaatevolutie…

De groene vrienden,
J.C. Monsy
Günther Claes

‘Je hebt ze bij ons in twee soorten’ zei een bioloog me ooit, ‘diegenen die naar beneden kijken, naar de plantjes en de kleine beestjes, en diegenen die naar omhoog kijken naar alles wat vliegt en fladdert en kwettert’. Door een toevallig kronkeltje in mijn genen blijk ik meer interesse te hebben voor de eerste groep, wat niet wegneemt dat ik ook graag door een verrekijker tuur en veel plezier beleef aan die grauwe vliegenvanger in mijn tuin. De discussie rond het kappen van bomen in het open landschap omdat ze toevallig ook nestgelegenheid geven aan eksters en kraaien volg ik met veel onbegrip. De natuurwerkgroep De Kerkuil komt met hoopgevende verhalen over de terugkomst van velduilen en grauwe kiekendieven, ik lees ze graag en ik vermoed dat ze daar heel goed bezig zijn. De conservator van de Blankaart doet lyrisch over een vlucht steltkluten en veel ander zeldzaam gepluimte dat dit waterrijk gebied herontdekt. De aanwezige bomen waren daarvoor blijkbaar geen grote groene hinderpalen. Dat dit alles groeit en beweegt onder de natuurwet van eten en gegeten worden is de basis van alle leven. Zo heb ik het toch begrepen: de slimste vogels met een perfect gecamoufleerd nest en de juiste afleidingstechniek zijn in het voordeel tegenover hun minderbedeelde soortgenoten. Zelfs bij een sluwe vogel als een ekster is het van moeten om op de gemakkelijkste manier aan voedsel te geraken; en zo draait dat rond, een wedloop al zolang als de aarde leven draagt.

Waarom dan is een ekster in zijn boom de stoute rakker en een grauwe kiekendief met zijn nest in het koren de welkome gast uit het Zuiden?

Misschien vergelijk ik appels met peren, ik weet het niet, maar ik kan het niet hebben dat mijn groen-vertakte vrienden de dupe zijn van een discussie waar ik kop noch staart krijg.

Dirk Laplasse, voorzitter Milieuraad Diksmuide