Een zwemverbod is geen incident. Het is een waarschuwing. (een opiniestuk van Diksmuide Voorop)

Nog geen maand geleden opende Diksmuide trots haar eerste openwaterzwemzone aan de Drie Mussen. Een initiatief waar ook wij met Diksmuide Voorop achter staan. Openwaterzwemmen was bovendien een belangrijk onderdeel van het verkiezingsprogramma waarmee wij als Project 8600 naar de kiezer trokken.  Laat daar dus geen misverstand over bestaan: wij stellen de zwemzone zelf niet ter discussie. Integendeel.
Maar amper enkele weken na de opening ging de rode vlag omhoog.  Blauwalgen.  Dat het stadsbestuur dan ingrijpt en zwemmen en recreatief watercontact verbiedt, is vanzelfsprekend. De gezondheid van onze inwoners moet altijd vooropstaan.
Onze kritiek begint waar het persbericht eindigt.  Want blauwalgen komen niet zomaar uit de lucht vallen. We zitten al maanden in een uitzonderlijk droge periode. In combinatie met warm weer, lage waterstanden en weinig doorstroming ontstaan omstandigheden waarin blauwalgen zich sterk kunnen ontwikkelen.  Maar droogte en warmte zijn slechts een deel van het verhaal.  Ook de hoeveelheid voedingsstoffen in ons oppervlaktewater speelt een cruciale rol. En laat ons die stoffen ook gewoon benoemen: stikstof- en fosforverbindingen, waaronder nitraat en fosfaat. Wanneer daarvan te veel in het oppervlaktewater terechtkomt, bevordert dat de groei van algen en blauwalgen.
Die belasting kent verschillende bronnen. Landbouw speelt daarin een rol, maar ook huishoudelijk afvalwater, rioleringen en overstorten, bedrijven en andere menselijke activiteiten.  Dit is dus geen verhaal waarin we één sector als schuldige willen aanwijzen. Landbouwers tegenover natuur zetten brengt ons geen stap dichter bij proper water. Bedrijven met de vinger wijzen terwijl elders ongezuiverd huishoudelijk afvalwater wordt geloosd evenmin.  Maar het zou al even gemakkelijk zijn om de huidige problemen alleen toe te schrijven aan het warme en droge weer.  De droogte legt vooral bloot hoe kwetsbaar ons watersysteem geworden is.  En precies daar wordt het voor Diksmuide veel fundamenteler.
Want het water waarin we willen zwemmen, maakt deel uit van een veel groter watersysteem. Oppervlaktewater, grondwater, landbouw, natuur, riolering, economie en uiteindelijk ook onze drinkwatervoorziening zijn met elkaar verbonden.  Ook die drinkwatervoorziening verdient aandacht. Het water voor ons leveringsgebied wordt geproduceerd in waterproductiecentrum De Blankaart. Voor 1,2,4-triazool, een afbraakproduct van gewasbeschermingsmiddelen, geldt momenteel een tijdelijke afwijking van de gewone drinkwaternorm. De Watergroep benadrukt daarbij dat het geleverde kraanwater volgens de geldende gezondheidskundige toetsingswaarden veilig is.  Daar hoeven we in dit opiniestuk geen apart drinkwaterdebat van te maken. Maar het onderstreept wel één fundamenteel principe:  Proper water begint niet aan de kraan. Proper water begint aan de bron.
En dan komen we bij de verantwoordelijkheid van het stadsbestuur.  We weten welk antwoord gemakkelijk gegeven kan worden.  Water stopt niet aan de gemeentegrens. Klopt.  Vlaanderen is bevoegd voor belangrijke delen van het waterbeleid. Klopt.  De provincie heeft bevoegdheden. De Vlaamse Milieumaatschappij, De Vlaamse Waterweg, Aquafin en De Watergroep hebben allemaal hun eigen taken en verantwoordelijkheden. Ook dat klopt.  Maar precies wanneer bevoegdheden zo verspreid zitten, heeft Diksmuide nood aan lokale regie.  Een stadsbestuur hoeft niet iedere waterloop zelf te beheren. Het kan onmogelijk alle vervuiling zelf oplossen en evenmin in zijn eentje maandenlange droogte of de gevolgen van klimaatverandering tegenhouden.  Maar een stadsbestuur moet wél weten waar het met zijn grondgebied naartoe wil.  En precies daar ontbreekt het vandaag aan.

Waar is het integraal lokaal waterbeleidsplan voor Diksmuide?
Waar is het plan dat oppervlaktewater, grondwater, zwemwater, drinkwater, riolering, landbouw, industrie, natuur, droogte en klimaatadaptatie met elkaar verbindt?
Waar zijn de doelstellingen voor 2030, 2040 en 2050?
Waar wordt vastgelegd wie welke verantwoordelijkheid opneemt?
Waar wordt gemeten of we vooruitgaan?
Waar wordt jaarlijks transparant gerapporteerd aan de gemeenteraad én aan de Diksmuideling?
Waar is de regie?

Want ook lokaal kunnen we handelen.  Diksmuide kan de verdere aansluiting op riolering en de zuivering van huishoudelijk afvalwater versnellen. Niet-aangesloten woningen en noodzakelijke individuele behandelingsinstallaties kunnen actief worden opgevolgd. Overstorten en lokale vervuilingsbronnen kunnen systematisch in kaart worden gebracht en aangepakt.  We kunnen regenwater langer vasthouden in plaats van het zo snel mogelijk af te voeren. Meer ruimte creëren voor infiltratie en buffering. Gericht ontharden. Grachten, beken en oevers ecologisch versterken. Natte natuur herstellen waar dat mogelijk is.  We kunnen samen met landbouwers zoeken naar oplossingen rond bodemkwaliteit, erosiebestrijding, bufferstroken en waterberging. Niet tegen de landbouw, maar mét de landbouw. Want ook onze landbouw heeft alle belang bij voldoende en kwalitatief water en een robuust watersysteem.  We kunnen met bedrijven samenwerken rond waterhergebruik, lozingen en het verminderen van hun waterimpact.  We kunnen de lokale waterkwaliteit systematischer opvolgen en de resultaten transparant communiceren.  En vooral: we kunnen al die maatregelen eindelijk behandelen als onderdelen van één samenhangend beleid.
Geen verzameling losse projecten.  Geen beleid dat van droogte naar droogte, van vervuiling naar vervuiling en van zwemverbod naar zwemverbod holt.  Maar een lokaal waterbeleidsplan.  Dat is wat wij onder bestuurskracht verstaan.

En dan komen we onvermijdelijk bij de politiek.  De grootste bestuurspartij van Diksmuide noemt zichzelf Actie!  Wel, waar is die actie wanneer het écht telt?
Waar is de actie voor gezonde waterlopen?
Waar is de actie voor de bescherming van onze waterbronnen?
Waar is de actie om onze stad weerbaarder te maken tegen maandenlange droogte?
Waar is de actie om water vast te houden wanneer het er is, zodat we het niet tekortkomen wanneer het maandenlang nauwelijks regent?
Waar is de actie om vervuiling zoveel mogelijk aan de bron aan te pakken?
Waar is de actie om landbouwers, bedrijven, inwoners, natuurorganisaties en verschillende overheden rond dezelfde tafel te brengen?
Waar is de actie voor een waterbeleidsplan dat verder kijkt dan deze legislatuur?

Echte actie is niet pas reageren wanneer het water groen kleurt.  Echte actie is vandaag maatregelen nemen zodat het morgen minder vaak groen kleurt.  En ook aan team8600 willen we iets zeggen.  Nabij zijn is belangrijk. Een lokaal bestuurder hoort tussen de mensen te staan. Op een braderie, een zomerconcert, bij verenigingen en op dorpsfeesten. Daar is helemaal niets mis mee.  Maar zichtbaarheid is geen bestuurskracht.
De vraag is niet hoeveel Diksmuidelingen hun bestuurders deze zomer ergens hebben gezien.
De vraag is wat die bestuurders doen met het vertrouwen dat diezelfde Diksmuidelingen hun hebben gegeven.
De kiezer gaf deze meerderheid geen uitzonderlijk mandaat om vooral zichtbaar te zijn.
De kiezer gaf haar de kracht om te besturen.
De kracht om moeilijke keuzes te maken.
De kracht om vooruit te kijken.
De kracht om er te zijn voor de gezondheid en leefomgeving van iedere Diksmuideling.
De kracht om vandaag te investeren in maatregelen waarvan het resultaat misschien pas over tien of twintig jaar volledig zichtbaar wordt.
En vooral: de kracht om het algemeen belang boven het eigen partijbelang te plaatsen.

Actie! en team8600 beschikken samen over 22 van de 25 zetels in de gemeenteraad.  Tweeëntwintig.  Met zo’n meerderheid kan niemand ernstig beweren dat er onvoldoende politieke slagkracht is om keuzes te maken.  En toch zien we tijdens de gemeenteraad te vaak een ander beeld. Meerderheidspartijen stellen elkaar tijdens de openbare zitting vragen over dossiers waarvan je zou verwachten dat ze vooraf binnen die meerderheid besproken en uitgeklaard werden. Terwijl pers en publiek toekijken, lijkt de meerderheid soms oppositie tegen zichzelf te voeren.  Natuurlijk mogen partijen van mening verschillen. Dat hoort bij politiek.  Maar samen besturen vraagt meer.  Het vraagt vertrouwen.  Overleg.  Elkaar iets gunnen.  En de bereidheid om de eigen profilering soms opzij te zetten omdat het algemeen belang belangrijker is.  Want soms lijkt het alsof ook binnen deze meerderheid de touwtjes uit de brievenbus verdwenen zijn. Het vertrouwen om elkaar iets te gunnen, de verbinding om samen keuzes te maken en de wil om als één bestuur verantwoordelijkheid te nemen.  Je kunt dan misschien nog afzonderlijke projecten realiseren en punten uit een bestuursakkoord afvinken.  Maar de grote uitdagingen van morgen los je er niet mee op.  En water is bij uitstek zo’n uitdaging.

Daarom vraagt Diksmuide Voorop dat nog deze legislatuur wordt gestart met de opmaak van een integraal lokaal waterbeleidsplan voor Diksmuide.  Geen zoveelste vrijblijvende studie.  Geen verzameling mooie intenties.  Maar een echt beleidsplan met meetbare doelstellingen, concrete acties, verantwoordelijkheden, budgetten en jaarlijkse rapportering over de vooruitgang.  En laat ons daarbij stoppen met de verantwoordelijkheid voortdurend door te schuiven.  Niet wachten op Vlaanderen.  Niet wachten op de provincie.  Niet wachten op De Vlaamse Waterweg, de Vlaamse Milieumaatschappij, Aquafin of iemand anders.  Samenwerken waar het moet.  Druk zetten waar het nodig is.  En vooral zelf verantwoordelijkheid nemen waar het kan.

Diksmuide Voorop is bereid daar zelf voorstellen voor op tafel te leggen.  Niet tegen landbouw, maar mét landbouw.  Niet tegen ondernemingen, maar mét ondernemingen.  Niet tegen natuur, maar mét natuur.  Niet tegenover andere overheden, maar samen waar samenwerking noodzakelijk is.  Met één uitgangspunt: de gezondheid en de toekomst van iedere Diksmuideling.
Want uiteindelijk gaat dit niet alleen over een zwemzone.  Het gaat over het water dat onze kinderen en kleinkinderen zullen drinken.  Over landbouw die ook binnen twintig of dertig jaar voldoende en kwalitatief water nodig heeft.  Over gezonde bodems.  Over onze natuur.  Over onze economie.  Over de leefbaarheid van onze dorpen en onze stad.  Over de vraag of onze kinderen straks nog veilig in open water kunnen zwemmen.  En uiteindelijk over welk Diksmuide we hen willen nalaten.
De zwemzone ging amper enkele weken na de opening dicht.  Dat is jammer.  Maar veel erger zou het zijn als we binnen twintig jaar moeten vaststellen dat alle waarschuwingen vandaag al zichtbaar waren, terwijl we bleven wachten tot een andere overheid, een volgende legislatuur of een volgende generatie het probleem zou oplossen.
Beste meerderheid, de kiezer heeft jullie de kracht gegeven om te besturen. Gebruik die kracht. Niet voor Actie!. Niet voor team8600. Niet voor de volgende verkiezingen.  Gebruik ze voor Diksmuide.

Günther Claes
Diksmuide Voorop